Heel dikwels is grondeienaars/wettige bewoners van eiendomme onbewus van hul regte wanneer mynmaatskappye hulle nader om mynbou of prospektering op hul eiendom te doen. Die onderstaande bevat 'n kort oorsig van jou regte en die proses wat onderneem moet word om jou en die toekomstige waarde van jou eiendom die beste te beskerm.
-
Wil 'n mynmaatskappy op jou eiendom prospekteer of myn?
As jy "Ja" op hierdie vraag geantwoord het, beteken dit dat jy óf:
- deur ’n mynmaatskappy genader is om toegang tot jou eiendom vir mynbou of prospektering te verkry; of
- kennisgewing ontvang van voorgestelde myn- of prospekteerbedrywighede wat op u eiendom of in die omliggende gebied uitgevoer gaan word, hetsy van die mynmaatskappy of 'n omgewingskonsultant wat namens die mynmaatskappy optree.
-
Het jy geweet dat jy verskeie regte in die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne, Wet 28 van 2002 (die “MPRDA”) toegeken word?
In terme van die MPRDA, onder andere:
- die mynmaatskappy is verplig om met jou te konsulteer as 'n belanghebbende en geaffekteerde party (synde 'n persoon wat deur die voorgestelde bedrywighede geraak sal word);
- indien geen konsultasie plaasgevind het nie, kan u 'n beswaar of appèl by die Departement van Minerale Hulpbronne indien teen die toekenning van die reg aan die mynmaatskappy;
- jy is geregtig op vergoeding vir verliese en skade wat jy sal of waarskynlik sal ly as gevolg van die aktiwiteite op jou eiendom (insluitend die verminderde waarde van jou eiendom omdat jy nie die eiendom vir boerdery of verwante doeleindes kan gebruik nie).
-
Hoe kan jy verseker dat jou regte beskerm word?
Die beste manier om jou regte te beskerm, is om 'n Grondgebruik- en Vergoedingsooreenkoms met die mynmaatskappy te onderhandel, op te stel en aan te gaan. Hierdie ooreenkoms sal onder andere reguleer:
- die tipe mynbou, en wyse waarop mynbou op die eiendom onderneem sal word;
- die tydsduur waarvoor die mynmaatskappy die eiendom vir mynbou of prospektering kan benut;
- die betaling van vergoeding (bereken deur verliese en skade, toegang, tonnemaat wat gemyn moet word, gebrek aan weiding of oes en die verminderde waarde van die eiendom, ens.) in ag te neem;
- rehabilitasie van die eiendom (spesifiek die wyse waarop dit aangepak gaan word) en die betaling van vergoeding in die geval dat rehabilitasie nie betyds afgehandel word nie;
- boorgate en die impak van mynbou op water om te verseker dat hulpbronne beskerm word; en
- verskeie ander regte en verpligtinge.
-
Wat moet jy doen as jy deur 'n mynmaatskappy genader word?
Die mynmaatskappy is verplig om met jou te konsulteer. Ons beveel aan dat jy seker maak dat jy bewus is van jou regte en die verpligtinge van die mynmaatskappy ingevolge die MPRDA. Dit is noodsaaklik om jou eie toereikende verteenwoordiger te kry om 'n ooreenkoms te onderhandel, op te stel en te sluit wat jou regte en die waarde van jou eiendom soos voormeld beskerm.
Artikel deur Megan Visser
Senior Regsgenoot by OAK Law
(megan@oaklaw.co.za / 012 345 3761)